Kemal Tahir’in hatta Cumhuriyet döneminin en tartışmalı eserlerinden biridir. Roman tekniği açısından benzersiz olup Türk edebiyatının kanımca en özgün eserlerinden olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.
Yorgun Savaşçı İttihatçıların siyasete bulaşmamış B kadrosunun ülkenin düştüğü durumdan kendilerine sorumluluk çıkartıp bütün zorluklara rağmen canla başla milli mücadeleyi nasıl başlattıklarını Yüzbaşı –Cehennem- Topçu Cemil’in gözlerinden anlatıyor. Yorgun Savaşçı Efsanevi İsmail Cem’in TRT Müdürlüğü yaptığı dönemde dizi olarak çekildi. Yıllar sonra sansür kurulunda takılan dizi yayınlanmadan yakıldı. Daha sonra dizi tekrar ilk özel TV kanallarından olan HBB tarafından tekrar çekilince,TRT’nin yakılan nüshası da (artık nasıl olduysa) ortaya çıktı ve yayınlandı. Daha enteresan bir bilgi;Dizinin TRT versiyonunun sansür kurulunda “Ah Şu Çılgın Türkler” ’in yazarı merhum Turgut Özalpman vardı.
Resmi Tarih tezinden farklı bir milli mücadele anlatan Yorgun Savaşçı hem roman tekniği,hem Kemal Tahir’in tarih tezi açısından okunması gereken kitapların her zaman en üst sıralarında olmalı diye düşünüyorum…
“
Von Kres Paşa’nin Dürbünü
…
– Demek dürbünle bakiyordun pencereden?…
– Ben bakmiyordum.Neriman bakıyordu.
– Birini kovalıyorlar deyince kaptın…
– Evet…
– Dürbün hep o dürbün mü?
– Hangi?
– Von Kres Paşa’nın armağanı?
– Evet…
– Ona demezler, derler.
Halil Paşa gülerek sordu:
– Farkı ne bücür efendi?
– Onlar öyle dürbünlerdir ki Paşa Amca,Von Kres Paşa’lar,önceden neleri hazırlamışlarsa ancak onu gösterir!İstersen Kabe’de ol!…Von Kres Paşa’nın dürbünü,kan,ölüm,çöküntü,türkçesi hep rezillik gösterir yüzde elli de aptallık…Büyük Cemal Paşa’mızda bir kum tepesinden,Kanal’a öyle bir dürbünle baktı.Onunki Kres Paşa’nın degil,palabıyık Vilhelm’in armağanıydı!”